Tüp bebek tedavisinde oluşturulan her embriyonun aynı tedavi döngüsünde rahme transfer edilmesi gerekmez. Uygun embriyolar laboratuvar ortamında özel yöntemlerle dondurularak saklanabilir ve gebelik için uygun bir zamanda yeniden çözülerek rahim içine transfer edilebilir. Bu işlem dondurulmuş embriyo transferi veya FET (Frozen Embryo Transfer) olarak adlandırılır.
İstanbul dondurulmuş embriyo transferi planlanırken yalnızca embriyonun hazır olması yeterli değildir. Rahim iç tabakasının embriyoyu kabul edebilecek şekilde hazırlanması ve embriyonun gelişim günü ile rahmin hormonal zamanlamasının uyumlu hale getirilmesi gerekir. Doç. Dr. Nazlı Korkmaz tarafından planlanan süreçte adet düzeni, yumurtlama durumu, önceki tüp bebek tedavileri, embriyonun gelişim aşaması ve rahim içi özellikleri birlikte değerlendirilir.
Dondurulmuş embriyo transferi, daha önce tüp bebek tedavisi sırasında oluşturulmuş ve kriyoprezervasyon yöntemiyle saklanmış embriyonun uygun zamanda çözülerek rahim içine yerleştirilmesidir. Günümüzde embriyo dondurmada çoğunlukla vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yöntemi kullanılır.
Embriyo transfer edilmeden önce laboratuvarda kontrollü biçimde çözülür ve gelişim özellikleri değerlendirilir. Uygun görülen embriyo, rahim iç tabakasının transfer için hazır olduğu gün ince bir kateter yardımıyla rahim içine bırakılır.
Makale Özeti
Dondurulmuş embriyo transferinde daha önce oluşturulup saklanmış embriyo, rahim iç tabakası gebeliğe uygun hale getirildikten sonra çözülerek transfer edilir. Rahim hazırlığı doğal yumurtlama döngüsüyle veya hormon ilaçları kullanılarak yapılabilir. Hangi yöntemin seçileceği kişiye göre belirlenir.
Bu Yazıda Ne Bulacaksınız?
Tüp bebek tedavisinde yumurta toplama işlemi sonrasında birden fazla uygun embriyo gelişebilir. Aynı anda bütün embriyoların transfer edilmesi hem gerekli değildir hem de çoğul gebelik riskini artırabilir. Transfer edilmeyen uygun embriyolar gelecekte kullanılmak üzere dondurulabilir.
Bazı tedavilerde ise ilk aşamadan itibaren taze embriyo transferi yapılmaması ve tüm uygun embriyoların dondurulması planlanabilir. Bu yaklaşım “freeze-all” olarak adlandırılır.
Yumurta toplama, döllenme, embriyo gelişimi ve transferin tüm aşamalarını incelemek için İstanbul Tüp Bebek Tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Taze embriyo transferinde yumurta toplama ve döllenmenin gerçekleştiği aynı tedavi döngüsü içerisinde embriyo rahme transfer edilir. Dondurulmuş embriyo transferinde ise embriyo önce saklanır, transfer başka bir adet döngüsünde gerçekleştirilir.
Dondurulmuş transferin önemli farkı yumurtalıkları yeniden yoğun şekilde uyarmaya veya yeniden yumurta toplamaya ihtiyaç duyulmamasıdır. Bu aşamada esas hedef rahim iç tabakasını embriyonun transfer edileceği güne hazırlamaktır.
Rahim iç tabakası yani endometrium, embriyonun yerleşebileceği hormonal döneme getirilmelidir. Bunun için herkese uygulanan tek bir yöntem bulunmaz. Düzenli yumurtlaması olan bir kadınla adetleri düzensiz olan bir kadının transfer hazırlığı farklı şekilde planlanabilir.
Düzenli yumurtlaması bulunan uygun hastalarda kişinin kendi doğal döngüsü takip edilir. Ultrason ve gerektiğinde hormon ölçümleriyle yumurtlama zamanı belirlenir. Embriyo transferi doğal progesteron üretimiyle uyumlu olacak şekilde planlanır.
Rahim iç tabakası östrojen ve ardından progesteron içeren ilaçlarla hazırlanır. Yumurtlama takibine daha az bağımlı bir transfer takvimi oluşturulabilir. İlaçların zamanlaması embriyonun gelişim günüyle uyumlu şekilde düzenlenir.
Doğal ve hormonla hazırlanan transfer döngülerinin her ikisi de klinik uygulamada kullanılmaktadır. Hangi protokolün seçileceği adet düzeni, yumurtlama durumu, önceki transfer deneyimleri, rahim iç tabakasının gelişimi ve kişinin tıbbi özelliklerine göre belirlenir.
Dondurulmuş embriyo transferi yumurta toplama içermediği için klasik tüp bebek döngüsünden daha farklı ilerler. Sürecin ana hedefi embriyo ile endometrium arasında doğru zamanlamayı sağlamaktır.
Embriyolar çok düşük sıcaklıklarda özel saklama koşullarında muhafaza edilir. Transfer planlandığında embriyo laboratuvarda kontrollü bir vitrification-warming protokolüyle ısıtılır. Embriyonun hücresel bütünlüğü ve gelişim özellikleri embriyoloji ekibi tarafından değerlendirilir.
Modern vitrification teknikleriyle embriyoların çözme sonrasında canlılığını koruma oranları yüksektir. Bununla birlikte biyolojik hiçbir işlemde yüzde yüz garanti bulunmadığı için nadiren embriyo çözme sonrasında transfer için uygun olmayabilir.
Transfer günü sabit değildir. Embriyonun kaçıncı gün embriyosu olarak dondurulduğu ve rahim iç tabakasının progesteronla ne kadar süre karşılaştığı birlikte değerlendirilir. Özellikle blastokist transferlerinde progesteron başlangıcı ile transfer günü arasındaki zamanlama önemlidir.
Bu nedenle başka bir hastaya verilen transfer günü veya ilaç programı kişinin kendi tedavisinde kullanılmamalıdır. Doç. Dr. Nazlı Korkmaz tarafından planlanan dondurulmuş embriyo transferlerinde embriyo gelişim günü ve endometrium hazırlığı birlikte ele alınır.
Döllenme sonrası genellikle beşinci veya altıncı güne kadar gelişen embriyolar blastokist olarak adlandırılır. Uygun blastokistler dondurularak daha sonraki transferlerde kullanılabilir.
Blastokist aşamasında embriyonun gelişim özellikleri daha ayrıntılı değerlendirilebilir. Ancak her embriyonun blastokist aşamasına ulaşması beklenmez ve embriyonun hangi aşamada dondurulacağı kişisel tedavi sürecine göre belirlenir.
Preimplantasyon genetik test uygulamalarında blastokist aşamasındaki embriyodan küçük bir hücre örneği alınır. Genetik laboratuvar sonucu beklenirken embriyo vitrification yöntemiyle dondurulur.
Sonuçlar çıktıktan sonra transfer için uygun olduğu değerlendirilen embriyo başka bir adet döngüsünde çözülerek transfer edilebilir. Ancak PGT her tüp bebek hastasında rutin olarak gerekli değildir. Genetik test kararı yaş, genetik hastalık riski, embriyo sayısı ve önceki üreme öyküsü gibi faktörlere göre verilmelidir.
Embriyolarda genetik inceleme sürecini merak ediyorsanız Tüp Bebekte Genetik Tarama (PGT) yazımızı inceleyebilirsiniz.
Embriyo transferi genellikle kısa süren ve anestezi gerektirmeyen bir işlemdir. Spekulum yerleştirilmesi ve transfer kateterinin rahim ağzından geçirilmesi sırasında hafif rahatsızlık veya basınç hissedilebilir.
Transfer sonrasında hafif kasık hassasiyeti veya çok az lekelenme görülebilir. Şiddetli ağrı veya yoğun kanama ise rutin bir bulgu olarak değerlendirilmemeli ve doktorla görüşülmelidir.
Embriyo transferi ultrason eşliğinde gerçekleştirilecekse rahmin ve transfer kateterinin görüntülenmesini kolaylaştırmak amacıyla mesanenin belirli ölçüde dolu olması istenebilir. Ancak hazırlık şekli kliniğin uygulamasına ve hastanın anatomik özelliklerine göre değişebilir.
Bu nedenle transfer öncesinde ne kadar su içileceği ve ne zaman tuvalete gidilebileceği tedaviyi gerçekleştiren ekibin önerisine göre belirlenmelidir.
“ Dondurulmuş embriyo transferinde başarının temel noktalarından biri yalnızca iyi embriyoya sahip olmak değil, embriyo ile rahim iç tabakasının doğru zamanda buluşturulmasıdır. ”
Transfer sonrasında uzun süre yatakta kalmak genellikle gerekli değildir. Hastalar çoğunlukla kısa bir dinlenme sonrasında günlük yaşamlarına dönebilir. Ancak ağır fiziksel aktivite, doktor tarafından önerilmeyen ilaç kullanımı ve aşırı zorlayıcı egzersizlerden kaçınmak uygun olabilir.
En önemli konulardan biri reçete edilen progesteron ve diğer ilaçların önerilen doz ve saatlerde devam ettirilmesidir. Gebelik testi sonucu alınmadan ilaçların kişinin kendi kararıyla bırakılması doğru değildir.
Hayır. Embriyo transfer sonrasında rahim içerisinden yürümek, merdiven çıkmak veya tuvalete gitmek nedeniyle “düşmez”. Normal günlük hareketlerin embriyoyu rahimden çıkarması söz konusu değildir.
Bununla birlikte kişinin kendisini iyi hissetmediği veya doktor tarafından özel bir kısıtlama önerildiği durumlarda bireysel önerilere uyulmalıdır.
Hayır. Transfer sonrası herhangi bir belirti yaşanmaması tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez. Benzer şekilde göğüs hassasiyeti, kasık ağrısı, şişkinlik veya hafif lekelenme görülmesi de gebeliği kesin olarak göstermez.
Kullanılan progesteron ve östrojen ilaçları erken gebelik belirtilerine benzeyen şikâyetler oluşturabilir. Bu nedenle sonucu belirtilere göre yorumlamak yerine planlanan tarihte beta-hCG testi yapılmalıdır.
Gebelik testi transfer edilen embriyonun gelişim aşamasına ve kliniğin tedavi planına göre belirlenen tarihte yapılır. Çoğu durumda transferden sonraki yaklaşık 9-14 günlük dönem içerisinde kanda beta-hCG testi planlanabilir.
Çok erken yapılan ev tipi idrar testleri yanlış negatif sonuç verebilir. Bu nedenle Doç. Dr. Nazlı Korkmaz tarafından belirtilen test tarihini beklemek ve sonucu kan testiyle değerlendirmek daha doğru olur.
Dondurulmuş embriyo transferinin sonucunu tek bir faktör belirlemez. Embriyoya ait özellikler ile rahim ve hastaya ait faktörler birlikte rol oynar.
Özellikle embriyonun oluşturulduğu sıradaki yumurta yaşı önemlidir. Yıllar önce oluşturulmuş bir embriyonun transferi sırasında kadının yaşı ilerlemiş olsa da embriyonun genetik özellikleri yumurtanın toplandığı dönemdeki yaşla ilişkilidir.
Hayır. Embriyonun dondurulmuş olması tek başına kalitesiz olduğu anlamına gelmez. Modern vitrification yöntemleri embriyoların dondurma ve çözme sürecinde canlılıklarını yüksek oranda korumasını sağlamaktadır.
Embriyo kalitesi; gelişim özellikleri, hücresel yapı ve biyolojik potansiyelle ilişkilidir. Taze veya dondurulmuş olması tek başına gebelik ihtimalini belirlemez.
Embriyolar uygun kriyojenik koşullarda uzun süre saklanabilir. Ancak embriyoların saklanma süresi yalnızca biyolojik koşullarla değil, ülkenin yardımcı üreme tekniklerine ilişkin mevzuatı, saklama onayları ve çiftin klinikle yaptığı düzenlemelerle de ilişkilidir.
Saklama süresi ve gerekli onay işlemleri hakkında güncel bilgi tedavinin uygulandığı merkezden alınmalıdır.
Transfer edilecek embriyo sayısı gebelik şansının yanında çoğul gebelik riskini de dikkate alarak belirlenmelidir. Uygun hastalarda tek embriyo transferi sağlıklı tekil gebelik elde etmeyi hedefleyen önemli bir yaklaşımdır.
Embriyo sayısına kadın yaşı, embriyonun gelişim özellikleri, PGT sonucu, önceki tedaviler ve ilgili yasal düzenlemeler dikkate alınarak karar verilir. Daha fazla embriyo transfer etmek her durumda daha iyi sonuç anlamına gelmez ve ikiz veya daha yüksek çoğul gebelik riskini artırabilir.
Evet. Transfer için hazırlanan bir döngü bazı durumlarda ertelenebilir veya iptal edilebilir. Bu durum embriyonun kaybedildiği anlamına gelmez; dondurulmuş embriyo uygun saklama koşullarında muhafaza edilmeye devam edebilir.
Endometriumun beklenen şekilde gelişmemesi, beklenmeyen yumurtlama, hormon zamanlamasında sorun, rahim içerisinde yeni bir problem saptanması veya hastanın transfer için tıbbi açıdan uygun olmaması gibi durumlarda farklı bir döngü planlanabilir.
İstanbul dondurulmuş embriyo transferi için başvuran hastalarda öncelikle daha önce oluşturulan embriyoların sayısı, gelişim günleri ve embriyoloji kayıtları değerlendirilir. Ardından ultrasonla rahim ve endometrium incelenerek doğal veya ilaçla hazırlanan transfer döngüsünün hangisinin daha uygun olduğuna karar verilir.
Doç. Dr. Nazlı Korkmaz ile planlanan süreçte hedef yalnızca transfer gününü belirlemek değil; embriyonun gelişim aşaması, progesteron maruziyeti ve rahim iç tabakasının zamanlamasını birbiriyle uyumlu hale getirmektir. Önceki başarısız transferler veya ek jinekolojik sorunlar bulunuyorsa tedavi programı buna göre kişiselleştirilebilir.
Hayır. Daha önce dondurulmuş uygun embriyo mevcutsa transfer döngüsünde yeniden yumurtalık uyarımı ve yumurta toplama işlemi yapılması gerekmez. Esas olarak rahim iç tabakasının hazırlanmasına odaklanılır.
Modern vitrification yöntemlerinde çözme sonrası embriyo canlılığını koruma oranı yüksektir. Bununla birlikte biyolojik hiçbir işlem yüzde yüz garantili değildir ve nadiren embriyo transfer için uygun olmayabilir.
Transfer hazırlığının başlangıcı çoğunlukla adet döngüsüne göre planlanır. Ancak adetleri düzensiz olan veya hormonla hazırlanan döngü uygulanacak hastalarda tedavi programı kişiselleştirilebilir.
Her hasta için bir yöntemin kesin olarak daha başarılı olduğu söylenemez. Düzenli yumurtlaması olan uygun hastalarda doğal siklus kullanılabilirken zamanlama kontrolünün gerekli olduğu veya yumurtlama sorunu bulunan hastalarda hormonla hazırlanan döngü tercih edilebilir.
Progesteron rahim iç tabakasını embriyonun yerleşebileceği döneme hazırlayan temel hormonlardan biridir. Hormonla hazırlanan transfer döngülerinde progesteronun başlangıç zamanı ile embriyonun gelişim günü arasındaki uyum özellikle önemlidir.
Uzun süreli yatak istirahati genellikle gerekli değildir. Hasta transfer sonrasında günlük hafif aktivitelerine dönebilir. Doktor tarafından özel bir kısıtlama verilmişse buna uyulmalıdır.
Genellikle normal kişisel hijyene devam edilebilir. Ancak çok sıcak banyo, sauna veya yoğun fiziksel aktivite konusunda tedaviyi yürüten doktorun önerileri dikkate alınmalıdır.
Hafif lekelenme rahim ağzının kateterle temasına veya farklı nedenlere bağlı görülebilir. Yoğun kanama, giderek artan ağrı veya farklı şikâyetler gelişirse doktorla görüşülmelidir.
Birden fazla embriyo transfer edildiğinde çoğul gebelik ihtimali artar. Tek embriyo transferinde de nadiren embriyonun ikiye ayrılması sonucu tek yumurta ikizliği oluşabilir.
Evet. PGT için biyopsi yapılan embriyolar sonuç beklenirken dondurulabilir ve uygun bulunan embriyo sonraki bir transfer döngüsünde çözülerek rahme yerleştirilebilir.
Test tarihi embriyonun gelişim gününe ve uygulanan protokole göre değişir. Genellikle transferden sonraki yaklaşık 9-14 günlük dönem içerisinde kan beta-hCG testi planlanır. Kesin tarih tedaviyi yürüten doktor tarafından belirtilmelidir.
İstanbul'da dondurulmuş embriyo transferi öncesinde embriyoloji kayıtları ve rahim yapısı değerlendirilir. Adet ve yumurtlama özelliklerine göre doğal veya hormonla hazırlanan transfer protokolü seçilir; ardından endometrium ile embriyonun gelişim günü uyumlu olacak şekilde transfer tarihi planlanır.