Bartholin kisti, vajina girişinin her iki yanında bulunan Bartholin bezlerinden birinin kanalının tıkanması sonucunda sıvı birikmesiyle oluşan kistik yapıdır. Küçük Bartholin kistleri herhangi bir şikâyete neden olmayabilirken kistin büyümesi veya enfekte olarak apseye dönüşmesi; ağrı, hassasiyet, şişlik, otururken rahatsızlık ve yürüme güçlüğü gibi belirtilere yol açabilir.
İstanbul Bartholin kisti tedavisi için uygulanacak yaklaşım; kistin büyüklüğüne, hastanın şikâyetlerine, enfeksiyon bulunup bulunmadığına ve daha önce tekrarlayıp tekrarlamadığına göre belirlenir. Her Bartholin kisti cerrahi işlem gerektirmez. Bununla birlikte ağrılı, enfekte veya tekrarlayan kistlerde kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından değerlendirme önem taşır.
Bartholin bezleri, vajina girişinin sağ ve sol tarafında bulunan küçük bezlerdir. Bu bezlerin salgıları ince kanallar aracılığıyla vajina girişine ulaşır. Kanalın herhangi bir nedenle tıkanması durumunda salgı dışarı boşalamaz ve zaman içerisinde birikerek Bartholin kistinin oluşmasına neden olabilir.
Kistler genellikle tek taraflıdır ve küçük olduklarında fark edilmeyebilir. Kistin büyümesi durumunda ise vajina girişinin bir tarafında ele gelen şişlik veya kitle hissedilebilir. Enfeksiyon gelişmesi halinde kist içerisinde iltihap birikerek Bartholin apsesine dönüşebilir.
Makale Özeti
Bartholin kisti, Bartholin bezinin kanalının tıkanması sonucu sıvı birikmesiyle oluşur. Küçük ve şikâyete yol açmayan kistler yalnızca takip edilebilirken ağrılı, enfekte veya tekrarlayan kistlerde farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.
Bu Yazıda Ne Bulacaksınız?
Bartholin kistinin temel nedeni bezin salgısını dışarı taşıyan kanalın tıkanmasıdır. Kanal tıkandığında bez tarafından üretilen sıvı dışarı çıkamaz ve zaman içerisinde kistik bir yapı meydana gelir. Kanal tıkanıklığının nedeni her hastada kesin olarak belirlenemeyebilir.
Kist enfekte olduğunda ise içerisinde iltihap birikebilir ve Bartholin apsesi gelişebilir. Apse çoğunlukla belirgin ağrı ve hassasiyet oluşturur. Bartholin apselerinin enfeksiyon yapısı farklı mikroorganizmaları içerebildiğinden tedavi hastanın klinik bulgularına göre planlanmalıdır.
Küçük Bartholin kistleri belirti vermeden uzun süre kalabilir. Kist büyüdükçe özellikle vajina girişinin bir tarafında şişlik fark edilebilir. Enfeksiyon ve apse gelişmesi durumunda belirtiler daha belirgin hale gelir.
“ Bartholin kistinde tedaviyi belirleyen yalnızca kistin varlığı değil; kistin büyüklüğü, ağrı, enfeksiyon, tekrar durumu ve hastanın klinik özellikleridir. ”
Bartholin kisti ile Bartholin apsesi aynı durum değildir. Kist, kanalın tıkanması nedeniyle sıvının birikmesi sonucunda oluşur ve enfeksiyon bulunmadığında ağrısız olabilir. Bartholin apsesinde ise enfeksiyon nedeniyle iltihap birikir ve çoğunlukla daha belirgin ağrı, hassasiyet, kızarıklık ve şişlik ortaya çıkar.
Özellikle birkaç gün içerisinde hızla büyüyen ve şiddetli ağrıya neden olan şişliklerde apse olasılığı değerlendirilmelidir. Bu durumda kistin evde sıkılması, delinmesi veya boşaltılmaya çalışılması enfeksiyon riskini artırabileceğinden önerilmez.
İstanbul'da Bartholin kisti tedavisi planlanırken öncelikle jinekolojik değerlendirme yapılır. Küçük, enfekte olmayan ve herhangi bir şikâyete neden olmayan kistlerde hemen girişim yapılması gerekmeyebilir. Bazı hastalarda takip ve ılık oturma banyosu gibi konservatif yaklaşımlar yeterli olabilir.
Ağrıya neden olan, büyük, enfekte veya tekrarlayan kistlerde ise drenaj sağlayan yöntemler gündeme gelebilir. Word kateter uygulaması ve marsupializasyon bu amaçla kullanılan yöntemler arasındadır. Hangi işlemin uygun olduğu muayene bulguları ve hastanın öyküsü değerlendirilerek belirlenir.
Genital bölgede kronik ağrı, yanma ve hassasiyet şikayetleri hakkında bilgi almak için Vulvodini Tedavisi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Küçük ve enfekte olmayan Bartholin kistleri bazı hastalarda herhangi bir tedavi uygulanmadan küçülebilir veya kendiliğinden boşalabilir. Şikâyet oluşturmayan kistlerde bu nedenle her zaman cerrahi işlem gerekmez.
Bununla birlikte ağrı artıyorsa, şişlik hızla büyüyorsa, ateş gelişiyorsa veya kist sürekli tekrarlıyorsa kendiliğinden geçmesini beklemek yerine jinekolojik değerlendirme yapılması uygun olur. Kistin evde sıkılması veya kesici bir aletle boşaltılmaya çalışılması önerilmez.
Her Bartholin kistinde antibiyotik kullanılması gerekli değildir. Antibiyotik ihtiyacı; apse, çevre dokularda enfeksiyon bulguları, sistemik belirtiler veya eşlik eden başka enfeksiyonların bulunmasına göre hekim tarafından değerlendirilir.
Özellikle belirgin apse geliştiğinde yalnızca ilaç kullanılması her hastada yeterli olmayabilir ve kistin boşaltılmasını sağlayan girişimler gerekebilir. Bu nedenle antibiyotik kullanımına muayene yapılmadan başlanmamalıdır.
Word kateter, semptom oluşturan Bartholin kisti veya apsesinde uygulanabilen küçük bir kateterdir. İşlem sırasında kist veya apse kontrollü şekilde boşaltılır ve küçük kateter oluşturulan açıklığa yerleştirilir. Kateterin ucundaki küçük balon, kateterin belirli bir süre yerinde kalmasına yardımcı olur.
Temel amaç yalnızca içerideki sıvıyı boşaltmak değil, bez salgısının dışarı ulaşabileceği yeni bir kanalın oluşmasına imkân sağlamaktır. Word kateter uygulaması uygun hastalarda lokal anestezi altında gerçekleştirilebilen seçeneklerden biridir.
Marsupializasyon, Bartholin kisti veya apsesinin açılmasının ardından kist duvarının kenarlarının çevre dokuya dikilerek kalıcı bir drenaj açıklığı oluşturulmasını amaçlayan cerrahi yöntemdir. Özellikle tekrarlayan veya daha büyük kist ve apselerde değerlendirilmesi mümkündür.
Word kateter ve marsupializasyon arasında karar verilirken kistin boyutu, daha önce uygulanmış tedaviler, tekrar durumu ve hastanın klinik özellikleri birlikte değerlendirilir. Bartholin bezinin tamamen çıkarılması ise genellikle ilk tedavi seçeneği değildir ve belirli tekrarlayan ya da şüpheli durumlarda gündeme gelir.
İlişki sırasında ağrı veya hassasiyet eşlik ediyorsa Disparoni Tedavisi içeriğimizi de inceleyebilirsiniz.
Bartholin kisti tedaviden sonra tekrar oluşabilir. Özellikle daha önce Bartholin apsesi geçirmiş olmak tekrar açısından dikkate alınan faktörlerden biridir. Sadece kistin içeriğinin boşaltılması, yeni bir drenaj yolu oluşturulmadığında bazı hastalarda tekrar riskini artırabilir.
Tekrarlayan Bartholin kistlerinde önceki tedaviler gözden geçirilerek Word kateter, marsupializasyon veya seçilmiş durumlarda bezin cerrahi olarak çıkarılması gibi seçenekler değerlendirilebilir.
Bartholin bezine ait kötü huylu hastalıklar nadirdir. Bununla birlikte 40 yaşından sonra yeni ortaya çıkan Bartholin bölgesi kitlelerinin yalnızca basit bir kist olduğu varsayılmamalıdır. Bu yaş grubunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanının muayenesi ve gerekli görüldüğünde doku örneklemesi önem taşır.
Özellikle sert, düzensiz, çevre dokulara sabit görünen veya tedaviye rağmen tekrarlayan kitlelerde ayrıntılı değerlendirme yapılması gerekir.
Vajina girişinde yeni fark edilen bir şişlik varsa ve özellikle bu şişlik büyüyor veya ağrıya neden oluyorsa jinekolojik muayene önerilir. Şiddetli ağrı, ateş, belirgin kızarıklık ve hızla artan şişlik apse açısından değerlendirme gerektirebilir.
İstanbul'da Bartholin kisti tedavisi için başvuran hastalarda uygulanacak yöntem herkeste aynı değildir. Doğru yaklaşım kistin özellikleri, hastanın yaş1, enfeksiyon bulguları ve daha önce benzer bir sorun yaşayıp yaşamadığı birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Bartholin kistlerinin büyük bölümü iyi huyludur. Ancak enfeksiyon gelişmesi durumunda apse oluşabilir. Özellikle 40 yaşından sonra yeni gelişen Bartholin bölgesi kitlelerinin uzman tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Küçük kistler herhangi bir sorun oluşturmayabilir. Büyük veya ağrılı kistler ise cinsel ilişki sırasında ağrı ve rahatsızlığa neden olabilir.
Hayır. Bartholin kistinin evde sıkılması, delinmesi veya boşaltılmaya çalışılması önerilmez. Bu tür müdahaleler enfeksiyona ve doku hasarına neden olabilir.
Şikâyet oluşturmayan küçük kistlerde girişim gerekmeyebilir. Semptomatik veya enfekte kistlerde ise klinik duruma göre Word kateter gibi küçük girişimler ya da marsupializasyon değerlendirilebilir.
Tekrarlayan kistlerde önceki tedaviler, kistin boyutu ve klinik bulgular değerlendirilir. Tekrar durumunda Word kateter, marsupializasyon veya seçilmiş hastalarda farklı cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.